Hieronder volgt de toespraak van Nico Hirtt (Ovds) tijdens het plenair gedeelte van de "zes uren voor de democratische school" , op zaterdag 17 oktober in Brussel.

De "zes uren voor de democratische school" van zaterdag 17 oktober waren een grand cru. 400 leerkrachten en studenten (meestal in groep vanuit lerarenopleidingen van hogescholen of universiteit) namen deel aan één of twee van de 32 workshops of educatieve wandelingen. We danken van harte iedereen die bijdroeg tot het groot succes van deze dag: de sprekers in de debatten en workshops en de gidsen van de wandelingen, de moderators, allen die meehielpen aan de verspreiding van de programmafolders of e-mails of collega's overtuigden deel te nemen, de meer dan 30 medewerkers die (bijna) alles in goede banen leidden, de organisaties die een infostand verzorgden, en last but not least de talrijke deelnemers ...

Intussen is ons project afgelopen. Ik hoop ook de foto’s te kunnen verzenden. Misschien krijgen jullie die zo ook te zien. Foto’s trekken … je zegt zo iets : interessant, maar vaak gebeurt het toch dat je er net ‘te laat’ aan denkt dat je weer eens een kiekje had moeten schieten. We hebben er toch enkele…

Wat volgt is geen historisch-sociologische of filosofische beschouwing bij het oplaaiende hoofddoekendebat. Alleen een reactie op veel voorkomende uitspraken. Zoals uitspraken over religieuze belevenis en identiteit. Dat meisjes en vrouwen hier een hoofddoek – of zoals mijn buurvrouw een burqa – dragen is om hun identiteit, waarvan de religie deel uitmaakt, te beklemtonen. Wat te zeggen over een identiteit die zoiets nodig heeft om zich te bevestigen?

De recente tussenkomst van kinderrechtencommissaris Bruno Vanobbergen (De Standaard, 14 september 2009) in de discussie over het hoofddoekenverbod doorbreekt eindelijk het lange stilzwijgen van pedagogen. Het huidige hoofddoekendebat gaat immers niet over volwassen vrouwen maar om schoolgaande meisjes. Die komen er in de actuele discussies amper aan te pas. Dat heeft te maken met een overspannen houding jegens religie en wereldbeschouwing, die versterkt wordt door een actuele Islamvrees.

In het editoriaal van "Brandpunt", het maandblad van de christelijke onderwijsvakbond COC, schrijft secretaris-generaal Jos Van der Hoeven dat COC het algemeen hoofdoekverbod in het GO! gaat aanvechten bij de Raad van State. Hieronder volgt de passage over de hoofddoek.

"Het einde van ons eerste project van dit schooljaar komt in zicht. Zoals zo vaak komen we nu echt onder stoom. Je hebt zo een fase middenin het project waarin het lijkt alsof er 'nog een zee van tijd is'. Wij weten wel beter, maar ... de kinderen kan je dat niet echt kwalijk nemen".

"Net één week projectwerk achter de rug. Inderdaad, we waren gestopt bij het bepalen van het project én … de kinderen waren het weekend ingestuurd met de opdracht om al één activiteit te bedenken en zeker en vast ook al één tastbaar iets mee te brengen. Uit ervaring weten ze wat we bedoelen : een boek over het onderwerp, een adres voor hulp, een artikel, een spel, spulletjes die met het onderwerp te maken hebben (bv. verband)".

In onderstaand stuk "dagboek" laat Ludo Merckx, onderwijzer in "De Buurt" (Gent) , ons proeven van zijn aanpak met leerlingen van het vierde, vijfde en zesde leerjaar.

Lucas Catherine is Midden-Oostenspecialist, auteur en bestuurslid van Daarkom, het Vlaams-Marokkaans culturenhuis. Het gemeenschapsonderwijs weert de hoofddoek uit de klaslokalen. Kan niet, schrijft Lucas Catherine: "Als je de hoofddoek weg wil uit het onderwijs, moet dit bij wet gebeuren."

We ontvingen volgend standpunt van Marc Laquière, pedagogisch raadgever Federatie Marokkaanse Verenigingen (FMV). Het werd geschreven voordat op 11 september een algemeen hoofddoekenverbod werd ingevoerd in het Gemeenschapsonderwijs èn in alle scholen van de vier grootste netten (katholiek, Stedelijk, GO!, Provinciaal) in Antwerpen.

Enthousiaste leraren die zich op vrijwillige basis minstens vier keer per maand na de schooluren kunnen vrijmaken. Daar is de Federatie van Marokkaanse Verenigingen (FMV) naar op zoek. Het jonge en innoverende onderwijsproject IQRA-Vlaanderen, dat actief is in Antwerpen en Oost-Vlaanderen, werkt samen met ouders en school aan de leerachterstand bij allochtone kinderen. Om leerlingen een goede start te geven in het secundair onderwijs, richt het project zich op kinderen tussen tien en dertien jaar oud. Ervaringsgericht werken, vanuit de eigenheid en de mogelijkheden van het kind, staat voorop.

Het onderwijs moet jongeren helpen socialiseren (leren functioneren in de samenleving) maar moet de jongeren niet laten wennen aan de fundamentele onrechtvaardigheden. Het onderwijs kan bijdragen tot de persoonlijke ontplooiing maar moet vooral ook een hefboom zijn voor sociale emancipatie. Het bovenstaande onderschrijf ik ten volle, schrijft Ludo Merckx, onderwijzer van "De Buurt", een ervaringsgerichte lagere school in Gent.

Het Hoger Instituut voor de Arbeid in Leuven HIVA) berekende reeds meermaals hoeveel een jaar onderwijs de ouders kost. De jongste cijfers dateren van...