Op 27 september 2025 organiseerde het collectief “Une place pour chaque élève” in Charleroi een „consensusconferentie“ om een voorstel voor een alternatief inschrijvingsbeleid te bestuderen.
De vrije onderwijsmarkt is een van de belangrijkste oorzaken van de sociale segregatie in ons onderwijs. Deze gettovorming is op haar beurt grotendeels verantwoordelijk voor het feit dat België Europees kampioen is op het gebied van ongelijkheid in het onderwijs. Daarom pleit Aped-Ovds al enkele jaren voor een regulering van het inschrijvingsbeleid, vanaf de basisschool. Ons voorstel is eenvoudig: in plaats van ouders te verplichten zelf een school voor hun kind te zoeken, zouden we hen meteen een gegarandeerde plaats aanbieden in een school die zowel dicht bij hun woonplaats ligt als sociaal gemengd is.
Dit initiatief, dat inmiddels wordt gedragen door “Une place pour chaque élève”, een coalitie van verenigingen, vakbonden en prominenten uit de academische en onderwijswereld, was het onderwerp van een studiedag in Charleroi op 27 september 2025. In de voormiddag brachten onderwijsdeskundigen uit binnen- en buitenland acht plenaire conferenties let debat met de zaal. In de namiddag werden de 150 deelnemers verdeeld over 7 werkgroepen die discussieerden over de wenselijkheid en de haalbaarheid van het voorstel van het collectief voor een ander inschrijvingsbeleid. Een aparte werkgroep bestaande uit diverse onderwijsactoren (leerkrachten, directeurs, ouders, onderzoekers, …) bestudeerde de verslagen van de 7 werkgroepen en bracht een eigen oordeel uit over het voorstel. Deze onafhankelijke burgerjury, voorgezeten door klimatoloog professor (UCL) Jean-Pascal van Ypersele, maakte in april 2026 haar conclusies bekend.
Een grondig en goed onderbouwd document, dat ons sterkt in onze strijd
Allereerst merkt de jury op dat „België momenteel tot de koplopers op het gebied van ongelijkheid in het onderwijs behoort“ en dat „het sterk segregerende karakter van het onderwijssysteem (…) medeverantwoordelijk is voor de grote mate van (deze) sociaal-educatieve ongelijkheid“. De jury is van mening dat meer sociale diversiteit “een grotere sociale cohesie en een cultuur van tolerantie zou bevorderen”. “Omdat het de burger van morgen voorbereidt, moet de school de leerlingen de nodige vaardigheden bijbrengen zodat ze zich op een positieve manier kunnen integreren in een samenleving die gekenmerkt wordt door een grote diversiteit”. De jury legt verder uit waarom sociale diversiteit zou bijdragen aan “kritisch burgerschap”, “een voor iedereen gunstige stimulans” en “het welzijn van de leden van het onderwijsteam”, door te voorkomen dat de last uitsluitend op de schouders van de ‘getto-scholen’ komt te liggen.
Over ons voorstel tot hervorming van het inschrijvingssysteem spreekt de jury zich ondubbelzinnig uit: hij is van mening dat het niet alleen “de huidige sociaal-schoolse segregatie kan verminderen”, maar ook “technisch haalbaar” en “financieel houdbaar” is en dat het “een geleidelijke en positieve systemische impact op ons onderwijs” zal hebben.
De volledige tekst van de conclusies van de burgerjury telt meer dan vijftig pagina’s en kan worden geraadpleegd op de website van het collectief, www.uneplace.be.
Nico Hirtt
Lees ook:
Segregatie in het onderwijs. Waar zit het probleem? En hoe lossen we het op ?