Zuhal Demir is de vijfde Vlaamse onderwijsminister op rij die verklaart dat er eindelijk werk gemaakt moet worden van de versterking van de taalcompetenties van leerlingen in het Vlaams onderwijs.<\/p>\n
Een blik op de verschillende beleidsnota\u2019s maakt duidelijk dat een rijke kennis van het Standaardnederlands een absolute prioriteit was voor elk van de ministers en dat het tienpuntenprogramma van Demir niet z\u00f2 nieuw is. Dit \u201cNederlands-als-sleutel\u201d-beleid stelt dat de snelle verwerving van het Nederlands de absolute sleutel is tot succes op school en integratie in de Vlaamse\/Belgische samenleving. In alle beleidsnota\u2019s zien we volgende krachtlijnen opduiken:<\/p>\n
– Het aanleren van de landstaal wordt gezien als het fundament voor sociale cohesie. Een gemeenschappelijke taal maakt communicatie, participatie aan de samenleving en het ontstaan van gedeelde waarden mogelijk. Zonder deze gemeenschappelijke taal ontstaan er parallelle samenlevingen.<\/p>\n
– Elk kind, ongeacht zijn achtergrond, verdient dezelfde kansen. Door vanaf de start uitsluitend Nederlands aan te bieden, zouden kinderen met een andere thuistaal niet verder achterraken. Het is een manier om de lat voor iedereen gelijk te leggen.<\/p>\n
– Leerkrachten kunnen niet de talen beheersen die hun leerlingen spreken. Een eenduidig taalbeleid – allemaal Nederlands – maakt lesgeven praktisch haalbaar. Het voorkomt verwarring en zorgt voor een duidelijke structuur.<\/p>\n
– De voertaal in Vlaanderen op de arbeidsmarkt is overwegend Nederlands. Een goede beheersing van het Nederlands is dus een cruciale voorwaarde voor toekomstig professioneel succes.<\/p>\n
Frank Vandenbroucke (Vooruit, 2004-2009)<\/strong><\/p>\n Met de talennota \u201cDe lat hoog voor talen in elke school\u201d<\/strong> (2007) kwam een sterke focus te liggen op de bevordering van de taalvaardigheid Nederlands van alle leerlingen in de Vlaamse basis- en secundaire scholen. De grote kloof tussen de sterke en de zwakke presteerders bij de PISA-testen zou voor een aanzienlijk deel kunnen verklaard worden door het al dan niet goed beheersen van de Nederlandse taal. Scholen werden aangemaand een \u201ctalenbeleid\u201d uit te werken. Vandenbroucke voorzag in tweedelijnsondersteuning en betere omkadering in het kleuteronderwijs in scholen met veel GOK-leerlingen.<\/p>\n Naast deze verbreding van de schooltaal zouden alle jongeren tegen het einde van de leerplicht een minimale kennis van twee vreemde talen moeten kunnen verwerven. Het Europees Referentiekader voor Talen (ERK) zag hij als referentiekader om de bestaande eindtermen te concretiseren en te operationaliseren. In het ERK \u2013 dat onder impuls van werkgeversorgansaties tot stand kwam – staat het utilitaire karakter van taal centraal en komen literaire en esthetische componenten niet aan bod.<\/p>\n Pascal Smet<\/strong> (Vooruit, 2009-2014)<\/strong><\/p>\n Smet gaat ervoor om \u201csamen de taalgrenzen (te) verleggen\u201d<\/strong>. Nederlands blijft het fundament, meertaligheid is een \u201ceconomische noodzaak\u201d en een \u201csociale meerwaarde\u201d. Hij voerde de taalscrening Nederlands in voor alle nieuwe leerlingen in het eerste leerjaar. Bij onvoldoende resultaat volgde bijscholing. Een gelijkaardige toets komt er later in het eerste jaar secundair onderwijs. Nieuwkomers krijgen eerst een taalbad van 4 \u00e0 8 weken, gevolgd door verplichte taalles na de schooluren indien nodig. Ook ouders worden gestimuleerd Nederlands te leren.<\/p>\n Daarnaast wordt er sterk ingezet op vreemde talen: Frans mag vanaf de tweede graad van het lager onderwijs onderwezen worden, basisscholen mogen taalinitiatie Engels en Duits aanbieden, in het secundair onderwijs worden Frans en Engels quasi gelijkwaardig, met opgeschroefde eindtermen. Vanaf de tweede graad secundair kan een vierde taal (Duits, een andere EU-taal, Russisch of Chinees) aangeboden worden. CLIL (Content and Language Integrated Learning) krijgt zijn plaats in het secundair onderwijs met maximaal 20% van de lessen in het Frans, Engels of Duits.<\/p>\n Smet focuste op de versterking van het Nederlands in de Brusselse grootstedelijke context. Om de nadruk te leggen op de integratie van het Nederlands stopte hij de financiering van het OETC-project (\u201conderwijs in eigen taal en cultuur\u201d) van Foyer<\/em> in Brussel dat 30 jaar lang zijn nut had bewezen. Ruim negentig procent van de leerlingen die dit bi-cultureel onderwijs genoot, behaalde een diploma secundair onderwijs, ruim boven het gemiddelde in het Brussels onderwijs. .<\/p>\n Hilde Crevits (CD&V, 2014-2019)<\/strong><\/p>\n Haar taalbeleid leunt volledig aan bij haar voorgangers: een structureel taalbeleid, vroege detectie van taalachterstanden, uitbreiding van het taalbad in het kleuteronderwijs, oefenkansen Nederlands. Straffe uitspraken worden niet geschuwd: men moet durven \u201cde problemen te benoemen\u201d en allochtone ouders op hun \u201cverantwoordelijkheid\u201d wijzen. Hoewel haar focus op Nederlands lag, toonde ze niettemin enige nuance en stond ze bv. positief tegenover initiatieven in het GO! waarbij meertaligheid als een hefboom wordt gezien en thuistalen functioneel kunnen ingezet worden om het Nederlands sneller aan te leren.<\/p>\n Ben Weyts (N-VA, 2019-2024) <\/strong><\/p>\n Weyts maakte van het Nederlands een absoluut speerpunt. Nederlands is \u201cde sleutel\u201d<\/strong>. De nadruk verschuift van \u201ctaalvaardigheid\u201d en \u201condersteunend taalbeleid\u201d naar een \u201cstrikter\u201d, \u201cverplichtend\u201d taalbeleid. Nederlands is de enige voertaal: in de klas en op de speelplaats, tijdens oudercontacten en buitenschoolse activiteiten. \u201cAnderstalige\u201d talen moeten geband om het taalbad te garanderen.<\/p>\n Vanaf het schooljaar 2020-2021 wordt een verplichte taalscreening ingevoerd in de derde kleuterklas. Kinderen met een taalachterstand krijgen verplicht extra ondersteuning in het Nederlands. In 2023-24 lanceerde hij het “Schooljaar van het Nederlands”. Er worden middelen vrijgemaakt voor \u201cflexteams\u201d (taalcoaches) om leerlingen met een andere thuistaal te ondersteunen.<\/p>\n M\u00e9\u00e9r van hetzelfde? <\/strong><\/p>\n In een tijdspanne van 20 jaar valt er, alle ronkende verklaringen over gelijke kansen, screenings, verplichte remedi\u00ebringen en niet onbelangrijke investeringen ten spijt, geen kentering te noteren in de taalachterstand van taalzwakke leerlingen. Wil men vermijden dat ook de \u201ctaalhelden\u201d van Zuhal Demir een lege doos, een maat voor niets dreigen te worden, moet dan niet de vraag worden gesteld of de aanpak van het voorgestelde beleid wel de juiste is? Of het beleid dat vasthoudt aan het ideologisch streven naar eentaligheid misschien moet openstaan voor de empirisch onderbouwde, meertalige onderwijspraktijk die aansluit bij de hedendaagse realiteit?<\/p>\n Romy Aerts<\/strong><\/p>\n Lees ook:<\/p>\n Ieder kind een taalheld. Synopsis van het taalplan van Demir.<\/a><\/p>\n Nederlands Nederlands. Kritieken op “Nederlands-only”-beleid\u00a0<\/a><\/p>\n